Przejdź do treści strony

Pejzaże Miast - Wieże

Uczestnicy tegorocznej edycji konkursu będą mieć okazję zmierzyć się z tematem WIEŻE zarówno w technikach malarskich, graficznych, fotograficznych – jak i w konstrukcjach przestrzennych. Te ostatnie mają pobudzać wyobraźnię przestrzenną, kreatywność w doborze i zastosowaniu materiałów.

WIEŻE. Towarzyszą miastom od początku cywilizacji: naśladują góry, wskazują niebo, kryją tajemnicze wnętrza, otwierają się na nowe przestrzenie, ludzka myślą techniczną rywalizują z bóstwami...

Od zawsze też budzą ambiwalentne skojarzenia.

Ich wznoszenie może być motywowane żądzą władzy, pychą, rywalizacją (wieża Babel Burj Kalifa) ale też potrzebą ochrony, ratunku, ocalenia (wieże mieszkalne, latarnie morskie, wieże obronne).

Mogą określać siłę i wielkość wiary (zikkurat, pylon, campanilla, dzwonnica, minaret), ale też tajemnicę śmierci i izolacji (wieże milczenia, wieże głodowe).

Mogą być popisem zdolności architektonicznych, artystycznych i konstrukcyjnych (wieże katedr gotyckich, wieża Eiffla, WTC). Szczególne znaczenie mają wieże w miastach, szczególnie średniowiecznych: począwszy od symbolu wieży-Świętego Miasta po sylwetki miast, które rozpoznawalne były (niczym w dzisiejszych przewodnikach turystycznych) dzięki wieżom – Lubeka miasto 7 wież, San Gimigniano – 100 wież, Kraków nierówne wieże Mariackie.

Wyjaśnieniem znaczenia wieży zajmują się leksykony symboli religijnych, chrześcijańskich a także ezoterycznych, teorie archetypów, ale także gnoza i tarot.

Zacytujmy parę interpretacji: „Wieża to symbol mocy lub wychodzenia poza poziom przeciętny (..) W sztuce średniowiecznej jest symbolem czujności, (…) jako latarnia morska – wiecznego celu, ku któremu zmierza statek życia” (Leksykon symboli) „Wieże i dzwonnice miały też sens drabiny pomiędzy ziemią a niebem, a to dzięki zastosowaniu symboliki poziomu, w której materialna wyniosłość jest równoznaczna z wzniosłością duchową (...)

„Symbol Wieży — jak każdy symbol — jest podwójnym paradoksem. Z jednej bowiem strony Wieża symbolizuje moc wznoszącą się (wertykalną), z drugiej wszakże strony wyraża klęskę mocy (jej horyzontalizację), jak pokazuje to mit o Wieży Babel ze Starego Testamentu. Zarazem jednak wieża ma „męski” charakter aktywny (…), jak też charakter „kobiecy”, jako pomieszczenie zamknięte.

Symbol Wieży ma — w analogii zarówno do tradycyjnej struktury kosmosu, jak i budowy człowieka — trzy „piętra”: fizyczne, psychiczne i duchowe.

Na piętrze pierwszym wyraża popędowe życie człowieka: tyle jego agresję, co seks, tyle podbój Nieba, co Ziemi.

Na piętrze w drugim wieża symbolizuje myśl i medytację, separację (uczuciową), czujność (woli — skierowana także na zewnątrz).

Na piętrze trzecim — duchowym — odsłania się archetypowe tło symbolu wieży: tu widzimy, że jest ona jedną z form (obok np. piramidy czy zigurratu) pojawiania się – Drzewa Kosmicznego obok Góry Kosmicznej - we wszystkich religiach Świata.” (Prokopiuk)

„Byłem w wieży tak głęboko osadzonej w ziemi i tak wysoko sięgającej nieba, że całe moje istnienie musiałbym zużyć na wstępowanie w górę i schodzenie w dół” (Nerval; Aurelia)

Ciekawym aspektem wież jest też - zawsze obecna - przez wieki różnie motywowana „walka” o wysokość. Szczególnie w XX wieku znaczenia nabrały rywalizacje radzieckich budynków-pomników (Siedem Sióstr Stalina w Moskwie) z amerykańskimi drapaczami chmur i niemieckimi kapitalistycznymi bankami.

W 1969 roku powstała w Chicago organizacja Council on Tall Buildings and Urban Habitat, która bada i nadaje tytuły najwyższych budynków świata. Obecnie tytuł ten posiada Burj Kalifa w Dubaju liczący 828 m.

O czym to świadczy?

Jaki to znak – wieża?

Co dziś wyraża?

Może kolejną interpretację podpowie nam poeta:

W kraju czarów jest wieża. Kiedy herold z tej wieży
Daje znak, wszyscy też dają znak.
Kiedy herold powiada, że dziś kłamstwu nie wierzy
Wszyscy zgodnie powiadają: tak
Nikt nikogo nie zmusza. Każdy sam z własnej woli
Patrzy w znak i sam daje znak
Kiedy herold powiada, że go prawda nie boli
Wszyscy zgodnie powiadają: tak
Nikt nikomu nie radzi. Kiedy herold ofiarny
Czyni znak, wszyscy też czynią znak.
Kiedy herold powiada, że ten śnieg nie jest czarny
Wszyscy widzą: nie czarny, a gdy mówi, że czarny
Wszyscy zgodnie powiadają: tak

Stanisław Baliński „Wieża”

Zobacz także:

  • ikona

    Regulamin konkursu Pejzaże Miast - Wieże

    §1 Postanowienia ogólne Konkurs ma formę biennale pod hasłem „Pejzaże miast - Wieże”. Obejmuje tematy określające elementy przestrzeni miejskiej: Dworce – 2012 Place – 2014 Mosty – 2016 Wieże – 2018 Celem konkursu jest plastyczna aktywizacja młodzieży szkół plastycznych przez ...